Yaz veya kış aylarında dondurma ve soğuk içecekler tüketilirken aniden ortaya çıkan şiddetli ağrı, sanılanın aksine sadece diş problemlerine işaret etmiyor. Soğuk gıda tüketimi sonrası oluşan şikayetlerin iki farklı mekanizmayla gelişebildiğini belirten Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Restoratif Diş Tedavisi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Ayşenur Turan, diş hassasiyeti ile tıpta ‘ice cream headache’ (beyin donması) olarak adlandırılan baş ağrısının ayrımına dikkat çekti.
Diş Hassasiyeti mi, Beyin Donması mı?
Soğuk bir uyaranın damak veya dişe teması sonrası yaşanan ağrının kaynağını anlamak için ağrının hissettiği bölge ve süresi büyük önem taşıyor:
Diş Hassasiyeti: Koruyucu mine tabakasının altındaki dentin dokusunun açığa çıkmasıyla oluşur. Ağrı doğrudan belirli bir dişte hissedilir, soğuk temas ettiği an başlar ve altta yatan diş problemi çözülmediği sürece tekrarlar.
Beyin Donması (Ice Cream Headache): Soğuk gıdaların damak ve boğazın üst kısmındaki sinirleri aniden uyarmasıyla tetiklenir. Tüketimden birkaç saniye sonra alında veya şakakta keskin bir baş ağrısı olarak belirir; genellikle 30 saniye ile birkaç dakika içinde kendiliğinden kaybolur.
Özellikle soğuk gıdaları hızlı tüketmenin beyin donması riskini belirgin şekilde artırdığını vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Turan, ortak sinir ağı olan trigeminal sinir nedeniyle bazı kişilerde her iki durumun aynı anda da yaşanabileceğini ifade etti.
Hassasiyet Giderici Diş Macunları Nasıl Etki Eder?
Diş minesinin zayıflaması nedeniyle yaşanan soğuk ve sıcak kaynaklı hassasiyetlerde doğru ürün kullanımı rahatlama sağlıyor. Hassasiyet önleyici diş macunlarının çalışma mekanizması şu şekildedir:
Sinir Uyarılabilirliğini Azaltanlar: Potasyum nitrat gibi bileşenler içeren formüller, doğrudan diş sinirinin uyarılma eşiğini düşürür.
Kanalcıkları Kapatanlar: Kalay florür (stannous fluoride), arginin, biyoaktif cam (NovaMin) veya kalsiyum fosfat içeren ürünler, dentin yüzeyindeki mikroskobik kanalları örterek soğuk uyarının sinire ulaşmasını engeller.
Bu macunların düzenli kullanımında etkinin birkaç hafta içinde görülmeye başladığı belirtiliyor.
Farkında Olmadan Diş Hassasiyetini Artıran 8 Hata
Ağız içindeki sinir hassasiyetini ve diş eti çekilmelerini tetikleyen günlük alışkanlıklar ise şöyle sıralanıyor:
Sert kıllı diş fırçası kullanmak veya sert/yanlış teknikle fırçalamak.
Asitli yiyecek ve içecekleri sık tüketmek.
Diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm) nedeniyle dişte mikro-çatlaklar oluşturmak.
Yüksek aşındırıcılığa sahip diş macunlarını veya beyazlatıcı ürünleri kontrolsüz kullanmak.
Sıcak ve soğuk gıdaları peş peşe tüketmek.
Ağız hijyenini ihmal ederek çürük ve diş eti hastalıklarına zemin hazırlamak.
Reflü veya kusma gibi durumlarla mide asidinin diş minesini aşındırmasına yol açmak.
Soğuk gıdaları çiğnemeden çok hızlı yutmak.
