Elektriksel sistemler içerisinde ekipmanlar farklı nedenler dolayısıyla arıza gösterebilir. Her ne kadar bazı ekipmanlar koruma, düzen, takip ve güvenlik gibi işlevlere sahip olsa da kendi içlerinde de arızalar ile karşılaşıldığında sistem risk altında olabilir. Eğer bir elektrik devresinde ya da pano içerisinde
faz koruma rölesi arızası ile karşılaşılırsa, olası riskleri engellemek için sistem durdurularak bu arızanın giderilmesi gerekir. Faz koruma rölesi günümüzde endüstriyel tesisler, konutlar, çiftlikler, hastaneler, oteller, kamu kurumları, enerji santralleri ve ulaşım hatları gibi birçok noktada kullanılır. Kullanıldığı her alanda da temel işlevi tesisat ve devre içerisinde faz sırası dengesizliklerini ve hatalarını kontrol etmek ya da voltaj dalgalanması ve faz kaybı gibi sorunları belirlemektir. Bu sorunları tespit ettiğinde de sistemi problemlere karşı koruyarak pasif hale getirebilir ve maliyet açısından önemli bir artı sağlar. Temel işlevi ile birlikte tesisatlarda veya
şantiye panosu gibi tüm panolar içerisinde önemli bir yere sahip olan koruma rölesi arıza gösterebilir. Çünkü bu ekipmanın arızalanmasına neden olabilecek birçok faktörden bahsetmek mümkündür. Genel olarak bu tip faktörler ile karşılaşıldığında rölenin kontrol edilmesi ve bağlantısında ya da çevresinde bir problem varsa giderilmesi ya da ekipmanın değiştirilmesi gibi yöntemler seçilebilir.
Faz Koruma Rölesi Sık Görülen Arızalar
Günümüzde farklı sistemlerde, devrelerde, yapılarda ve panolarda kullanılan faz koruma rölesi tüm elektrikli ekipmanlar gibi elbette arızalar ile karşılaşabilir. Bilinen en sık arıza çeşitleri ise aşağıdaki listede ifade edilmektedir.
- Röle sistem içerisinde bir faz dengesizliği bulunuyorsa bunu belirleyebilir. Eğer bu dengesizlik çok büyük bir yük ortaya çıkarıyorsa, bu yükün altında çalışmakta zorlanan röle arızalanabilir.
- Eğer elektrik enerjisi iletimi ve bağlantısında bir problem yaşanıyorsa, rölenin çalışmasında da sorun oluşabileceği gibi yanlış bir durumda veya beklenmedik şekilde alarm durumuna geçebilir.
- Röle kullanıldığı tüm pano ve devrelerde bir konfigürasyon ile hazır hale getirilir. Eğer bu ayarlama ve tespitler yanlış yapılmış ise gereksiz bir şekilde devrenin aktif ya da pasif hale gelmesine ve korumanın gerçekleştirilmemesine neden olabilir.
- Sıcaklık artışı da röle çalışmasında önemli çevresel etmenler arasında yer alır. Röle normalde kullanım alanına göre sıcaklık seviyesi göz önünde tutularak seçilse de kullanılan ekipman, kapasitesinin üstünde bir ısı ile karşılaşırsa arızalanabilir.
Arızalar bazen insani hatalardan bazen sistem hatalarından bazen de ekipmanın yanlış seçilmesi veya ortam koşullarının yanlış olmasından kaynaklanabilmektedir. Temel olarak arıza türü ne olursa olsun bu arızanın bir daha yaşanmaması için onarım veya parça değişimi yapıldıktan sonra sorun oluşturan koşullar ortadan kaldırılmalıdır.
Faz Koruma Rölesi Sorunları İçin Çözümler
Bahsedilen birçok farklı arıza ihtimalinde çevresel faktörler veya yoğun bir sıcaklık gibi etmenler ortamdan giderilerek faz koruma rölesi çalışma prensibini etkileyen durumlar ortadan kaldırılmalıdır. Ancak genel olarak röle üzerinde oluşan bu tip baskılarda ekipman arızalanabilir ve en önemli çözüm parçanın değişim işleminin gerçekleştirilmesidir. Fakat bu değişim sürecinde sorun faktörlerinin ortadan kaldırılması ve eğer yanlış bir işlem yapılmışsa düzeltilmesi gerekir. Faz koruma rölesi bir sisteme dahil edileceği zaman genellikle önceden yapılan tasarıma göre pano içerisine dahil edilir. Genel olarak da
pano imalatı sırasında ekipman türü ve özellikleri belirlenerek bir veya birden fazla röle kullanımı gerçekleştirilebilir. Bu anlamda da ekipmanın seçimi açısından özellikle üç farklı ayrıntıya dikkat edilmesi çok önemlidir. İlk noktada röle sistemdeki faz dengesizliği, voltaj dengesizliği veya faz kaybını takip ettiği için bu sorunlara karşı duyarlılığını belirlemek ve en iyi seviyedeki ürünü seçmek gerekir. Diğer bir noktada röle seçimi yaparken güvenlik amaçlı kullanılan bu ekipmanda kaliteye önem vermek ve doğru markayı tercih etmek gerekir. Çünkü kalitesiz ve uzun ömürlü olmayan malzemeler çok sık arıza gösterebilir ve sıklıkla değişim gerçekleştirmek maliyetleri arttırabilir. En önemli seçim kriterlerinden birisi de rölenin sistemin güç kapasitesine uygun seçilmesidir. Yani
faz koruma rölesi elektrik yükünü taşıyabilecek şekilde yeterli kapasiteye sahip olmalıdır. Kapasite noktasına özen gösterilmesi özellikle ekipmanın işlevini tam zamanında ve doğru şekilde yerine getirebilmesi açısından çok önemli bir teknik ayrıntıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Faz koruma rölesinin bozuk olduğu nasıl anlaşılır?
Genellikle röle üzerinde bir test butonu bulunurken, bu butonun kullanılması ile röle istenilen işlevi gerçekleştirerek devreyi keser. Eğer devre kesilmiyorsa, rölede bir arıza bulunduğu anlaşılabilir. Ayrıca röle üzerinde erime ya da hasar belirtileri bulunabilir.
Rölenin ömrü ne kadardır?
Bu tip ekipmanlarda işlem sayısına göre minimum 100.000 işlem gibi bir kullanım ömrü yer alırken, mekanik anlamda 1 milyon veya milyar işleme kadar ulaşabilen ekipmanlar yer almaktadır.
